Ölçmede Hassasiyet

Ölçü aletlerinin bir diğer statik karakteristiği hassasiyettir. Hassasiyet doğruluktan farklıdır. Hassasiyet, cihazın küçük değerleri ayırt edebilme ayırt edebilme özelliğidir. Örneğin, mikrovolt ölçen bir voltmetre milivolt ölçen bir voltmetreden daha hassastır ya da 0.847221 Amper değerini gösteren bir ampermetre 0.847 değerini gösteren bir ampermetreden hassastır. Hassas ölçmenin daha doğru olduğu söylenemez.

Doğru olmayan bir değeri hassas okumanın bir anlamı yoktur. Dolayısıyla önem sırasında hassasiyet doğruluktan sonra gelir.

H = 𝟏−| (𝑿𝒏 − 𝑿̅ 𝒏 ) / 𝑿̅𝒏) |           

Xn = n. ölçmedeki değer          𝑿̅ 𝒏 = toplam ölçümlerin ortalaması


Ölçmede hassasiyeti anlayabilmek için aşşağıdaki örnekleri inceleyebilirsiniz.

Örnek – 1:

Bir ölçme cihazı ile yapılan 10 adet ölçmeye ait değerler aşağıda gösterilmiştir. Bu ölçmedeki hassasiyeti hesaplayınız.

Ölçme Sırası Ölçülen Değer
1 98
2 102
3 101
4 97
5 100
6 103
7 98
8 106
9 107
10 99

Çözüm:

𝑿̅𝒏 = (X1 + X2 + X3 + …… + X10) / 10 = 101.1

H = 1 – | (97 – 101.1) / 101.1 | = 0.96


Örnek – 2:

Bir ampermetre ile yapılan 8 ölçmeye ait değerler aşağıda verilmiştir. Bu ölçmeler içinde hassasiyetin en kötü olduğu ölçüm hangisidir? Bu ölçmenin hassasiyetini hesaplayınız.

Ölçme Sırası Ölçülen Değer
1 20.1
2 20
3 20.2
4 19.8
5 19.7
6 20
7 20.3
8 20.1

Çözüm:

𝑿̅𝒏 = (X1 + X2 + X3 + …… + X8) / 8 = 20.025

Mutlak değer olarak en uzak olan ölçme 5. ölçme olduğundan dolayı en hatalı ölçme de 5. ölçmedir.