ABD Neden 60 Hz Elektrik Şebekesini Kullanıyor?

Günümüzde Amerika Birleşik Devletleri (ABD) bilindiği üzere çoğu ülkeden farklı olarak elektrik şebekelerinde 60 Hz frekans kullanımını tercih ediyor. Peki dünyanın neredeyse tamamının 50 Hz elektrik şebeke frekansı kullandığı bu devirde ABD neden böyle bir tercih yapıyor. Kullanılması gereken frekans değeri 50 Hz mi yoksa 60 Hz mi?

19.yy AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ

Bilindiği üzere 3 fazlı alternatif akım sistemlerince elektrik iletimi ve dağıtımı Nikola Tesla tarafından 19.yy da geliştirildi. Tesla’nın 3 fazlı alternatif akımı keşfetmesinin başlıca sebeplerinden birisi de Edison’un gözbebeği olan doğru akım sisteminin elektriksel gücün dağıtımı esnasında ciddi kayıplar elde etmesi, uzun iletimlerde verimin oldukça düşmesi olmuştur.

Nikola Tesla yapmış olduğu hesaplamalarında alternatif akım için güç üretimi esnasında en doğru tercihin 60 Hz yani saniyede 60 salınım ve 240V gerilim olduğuna karar vermişti. Bunun üzerine uzak mesafelere elektrik iletimi yapılırken Edison’un 50 Hz – 110V sisteminin yetersiz olması üzerine Tesla’nın 60 Hz’lik alternatif akım sistemine geçilmiş lakin 240V a geçilmemiş 110V da kalınmıştı.

BU ESNADA AVRUPA

Amerika Birleşik Devletleri’nde elektrik altyapısının 60 Hz-110V olarak kararlaştırılmasının üzerine Avrupa da ise AEG mühendisleri hesaplamalara başlamışlardı. Hesaplamalar esnasında 60 Hz yerine 50 Hz i tercih etmişler ve sebep olarak da 60’ın onlu sayı sistemine ve metre standardındaki birimler dizilimine uymadığını savunmuşlardır. İşin gerçek boyutuna bakarsak 50 Hz lik şebekeler elektrik iletiminde %10-15 oranında daha verimsiz ve elektrik üretiminde ise %20 daha az etkinken trafo üretiminde ise %30 a ulaşabilen oranlarda daha fazla malzeme kullanılmasını gerektirmektedir. Tabi elektrik motorlarının düşük frekanslardaki çalışma performansının 60 Hz e göre daha az olduğunu da göz ardı etmemek gerek. Zaten günümüz elektrikli otomobillerin çalışma mantığı da frekans performansına dayalıdır.

AEG, 50Hz frekans kullanımına karar verdikten sonra elektrik sektörünün de o esnada en büyük şirketi olmasının da vermiş olduğu fırsat ile tüm Avrupa’ya 50 Hz’lik elektrik şebekelerini yaymışlardır. Devamında ise Avrupa’nın komşusu olan ülkelere yavaş yavaş yayılmıştır.

İngiltere ise Avrupa’da olmasına rağmen hem 50 Hz hem de 60 Hz lik şebekeleri denemiş ve Avrupa’nın 50 Hz i kabul etmesi üzerine 50 Hz’lik elektrik şebekelerine geçmiştir.

GÜNÜMÜZDE

Günümüzde 60 Hz frekansı ve 220-240V gerilim ile kullanan ülkelere baktığımızda Güney Kore, Filipinler, Ekvator, Peru ve Guyana’yı görebiliriz.

Avrupa ise düşük gerilimden ve onun doğurduğu ek maliyetlerden yakınırken ABD ve Japonya kendilerine çözüm olması umuduyla devre kesicileri Avrupa’dan çok daha önce ülkelerinde yaygınlaştırmışlardır.

Şu an Amerika Birleşik Devletleri’nde inşa edilen yeni binaların iç elektrik tesisatında nötr uç ile 115V gerilim bulunan iki faz ucu mevcut olup 230V gerilim almaktadır.

TÜRKİYE’DE

Türkiye’de ise günümüzde 50 Hz (saniyede 50 salınım hareketi) frekans 220V gerilim ile kullanılmaktadır.